Цифрлық кодекс нені өзгертті.
2026 жылғы 9 қаңтардағы № 255-VIII ҚР Кодексі 2026 жылғы 11 шілдеде қолданысқа енгізілді. Сол күнгі ілеспе № 256-VIII Заң қолданыстағы актілерге өзгерістер енгізді. Төменде ұйымдарға жиі қатысты нормалар талданған.
Материал анықтамалық сипатта. Нормативтік акт мәтінімен сәйкессіздік болса, бастапқы дереккөзді басшылыққа алыңыз — adilet.zan.kz.
Не немен ауыстырылды
Ауыстырулар ұйым құжаттары үшін міндетті: саясаттар, регламенттер, шарттар және ішкі нұсқаулықтар.
Өзгермейді: электрондық цифрлық қолтаңба және оның айналасындағы бүкіл контекст, электрондық пошта, электрондық тасығыш, ЭЦҚ қойылған электрондық құжат (64-бап), цифрлық құжат (65-бап). Стандарттар мен қолданыстағы заңдардың ресми атаулары да сөзбе-сөз сақталады.
Оқуға тұрарлық тоғыз бап
Норманың мәні мен кімге қатысты екенін көру үшін тармақты ашыңыз.
41-бап — деректерді жою және өңдеуді шектеу құқығы
Адам өз дербес деректерін жоюды, иесіздендіруді немесе өңдеуді шектеуді талап етуге құқылы — цифрлық ұмыту құқығы. Өңдеу сот шешімі бойынша, шартты орындау үшін, мұрағаттық сақтау үшін, көпшілік мүддесінде немесе мемлекеттік қызмет көрсету кезінде қажет болса, құқық қолданылмайды.
Кімге қатысты: барлық дербес деректер операторларына.
43-бап — «үнсіз» алгоритмдік бас тартуға тыйым
Егер шешім автоматты түрде қабылданса, адам оның логикасын білуге, түсіндірме алуға және адам қатысуымен қайта қарауды талап етуге құқылы. Түсіндірмесіз бас тарту енді жол берілмейді.
Кімге қатысты: финтех, несиелеу, сақтандыру, HR-tech және скоринг қолданатын кез келген сервис.
96–99-баптар — киберқауіпсіздік шеңбері және ағу туралы хабарлау
Киберқауіпсіздікті қамтамасыз етуге қойылатын жалпы талаптарды белгілейді. Ағу туралы хабарлау мерзімдері күнмен емес, сағатпен өлшенеді; егжей-тегжейі заңға тәуелді актілермен бекітіледі.
Не істеу керек: ден қою регламентін алдын ала жазу керек — оқиға кезінде оны жазуға уақыт болмайды.
47 және 49-баптар — ЭЦҚ мен «цифрлық растау» бір нәрсе емес
Білікті электрондық цифрлық қолтаңба мен «цифрлық растау» (SMS, push-хабарлама, бір реттік код) ажыратылған. Екіншісі қолтаңба емес және сол құқықтық салдарды тудырмайды.
49-бап цифрлық объектіні ЭЦҚ-мен автоматты қол қоюға жол береді, бірақ тыйым салады азаматтық құқықтар мен міндеттерді белгілейтін немесе өзгертетін құжаттар үшін.
Кімге қатысты: онбординг, электрондық құжат айналымы.
61-бап — уәкілетті қызметкердің қолтаңбасы
Уәкілетті қызметкердің электрондық цифрлық қолтаңбасы ұйымның мөрі басылған қағаз құжатқа теңестіріледі.
Кімге қатысты: шарттық жұмысқа.
74-бап — адамға ағу туралы кім хабарлайды
Оператордан бөлек, деректер субъектісіне «цифрлық үкімет» операторы да хабарлайды — жеке кабинет, мобильді қосымша немесе SMS арқылы.
76–77-баптар — деректерге жүгіну журналы
Азамат «цифрлық кеңістікте» өз деректеріне жүгіну журналын көреді: кім және қашан мәлімет сұраған.
Кімге қатысты: мемлекеттік цифрлық жүйелермен интеграциясы бар ұйымдар.
80-бап — «цифрлық үкіметтің» төлем шлюзі
Банктер мен төлем ұйымдары «цифрлық үкіметтің» төлем шлюзімен интеграциялануға міндетті.
Кімге қатысты: қаржы секторы.
30–31 және 21-баптар — деректер алмасу және сәйкестендіру жазбалары
30–31-баптар цифрлық деректер өнімдерімен алмасу платформасын енгізеді: иесіздендірілген аналитиканы сатуға болады, шикі және дербес деректерді — жоқ. Қазақстан Республикасынан тыс сақтау шектелген.
21-бап сәйкестендіру жазбалары азаматтық айналымға қатыспайтынын тікелей белгілейді.
Киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі кешенді жоспар
2026 жылғы 6 мамырда бекітілген. Ел цифрлық жүйелері мен цифрлық инфрақұрылым объектілерін қорғау басымдықтарын үш жылға айқындайды.
Сын маңызды цифрлық объектілерді қорғау
Ұлттық киберқауіпсіздік стандарттарын дамыту
Бейінді кадрларды даярлау
Посткванттық криптографияға көшу
Бесінші бағыт — оқиғаларға ден қою жүйесін жетілдіру. Құжаттың толық мәтіні жариялауға дайындалуда.