Сұрақтар мен жауаптар.
Сын маңызды цифрлық объектілер иелеріне арналған анықтамалық: объектіңіздің мына санатқа жататынын қалай білуге болады — КМЦО, тексеру қалай өтеді, қандай құжаттар дайындау керек және әрекетсіздік үшін қандай жауапкершілік бар.
Жауаптар қолданыстағы талаптар мен ҚР Цифрлық кодексі негізінде дайындалған. Нақты мерзімдер мен құжат нысандарын уәкілетті орган белгілейді — сәйкессіздік болса, бастапқы дереккөзді басшылыққа алыңыз.
КМЦО дегеніміз не және менің объектім оған жата ма
КМЦО — сын маңызды цифрлық объектілер. Бұл жұмысының бұзылуы ұлттық қауіпсіздікке қатер төндіретін цифрлық жүйелер мен цифрлық инфрақұрылым объектілері. Бұрын «ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымның сын маңызды объектілері» термині қолданылған.
Тізбені уәкілетті орган айқындайды. Егер ұйым өмірлік маңызды қызметтерді — энергетика, көлік, байланыс, қаржы, денсаулық сақтау, мемлекеттік сервистер — қамтамасыз етсе, жатқызылу ықтималдығы жоғары.
Аттестаттау қалай өтеді
Кезеңдер реті: өтінім беру → алдын ала зерттеу → құжаттаманы талдау → қорғалуды аспаптық тексеру → акт пен қорытынды ресімдеу → ескертпелерді жою → қажет болса қайта тексеру.
Қандай құжаттар дайындау керек
Ұйымның киберқауіпсіздік саясаты · цифрлық жүйелер мен өңделетін деректер тізбесі · қауіп және бұзушы моделі · оқиғалар мен дербес деректердің ағуына ден қою регламенті · цифрлық инфрақұрылым схемасы · қорғау құралдарының тізбесі · жауапты тұлғаларды тағайындау құжаттары · қолжетімділік аудитінің журналдары.
Дайындықты алдын ала тексеруге болады — өзін-өзі тексеру бақылау парақтары бойынша.
Қандай мерзімдерге үлгеру керек
Нақты мерзімдер заңға тәуелді актілермен белгіленеді және объект санатына байланысты.
Бөлек назар аударыңыз: Цифрлық кодекс бойынша дербес деректердің ағуы туралы хабарлау мерзімі сағатпен өлшенеді, күнмен емес. Ден қою регламентін алдын ала дайындау керек — оқиға кезінде жазу кеш.
Өтпегені үшін қандай жауапкершілік
Қолданыстағы норма — ӘҚБтК 79-бабы: дербес деректер саласындағы бұзушылықтар үшін 2000 АЕК-ке дейін.
Айыппұлдарды еселеп арттыру және жаппай ағу үшін қылмыстық жауапкершілік бүгінде талқыланып жатқан түзетулер, қолданыстағы нормалар емес.
Қаржы нарығы үшін ҚРҚНРДА басқармасының 2026 жылғы 20 сәуірдегі № 81 қаулысымен бірінші басшының ақпараттық қауіпсіздік үшін дербес жауапкершілігі енгізілді — норма 2026 жылғы 12 шілдеден бастап қолданылады.
Аудитті кім жүргізе алады
Институт сараптама және сәйкестік аудиті қызметтерін көрсетеді, оның ішінде дербес деректерді қорғауды тексеру. Өтінімді мына арқылы жіберуге болады: өтініш нысаны немесе шарттарды мына бөлімнен қараңыз: «Сараптама және консалтинг».
Рұқсатсыз кіру анықталғаннан кейінгі алғашқы 15 минутта не істеу керек
Анықталған нақты уақытты тіркеу. Желі сегментін оқшаулау, жүйені өшірмей — өшіру жедел жады мазмұнын іздермен бірге жояды. Журналдар мен жады бейнелерін сақтау. Жауапты тұлғаға және мына органға хабарлау: МТҚ. Іздерді жоятын әрекеттер жасамау: қайта орнатпау, логтарды тазаламау, бейнелер алынғанға дейін антивируспен «емдемеу».
Толық алгоритм — білім қорында.